Yiqinda oturgha chiqqan AIDS dorisi toghursida izzahat

Dr. Memet Emin

Yiqinda Istanbulda ichilghan Uyghur akadimiyesi yighinida Kuseni ustaz ozi sozlewatqan timidin chetnet, oz kessipi bolmighan dahirde AIDS kisilini dawalsh toghursida bezi sozlerni qilghan, we weten ichi we sirtida bezi talash tartishlarning kilip chiqishigha sewep bolghan. Men Kuseni uztazning AIDS ning Uyghurlar arisida tiz yamrap kitishining aldini ilish uchun yaxshi niyet bilen qilghan bezi sozlirini inkar qilmaymen, biraq Kuseni ustaz towendiki bir nechche jehette eghir xataliq otkuzdi, hem Uyghurlar ichide bezi qaymuqushlarni peyda qildi, we Uyghur Akdimiyesining obrazigha ighir dexli yetkuzidighan aqiwetni kelturp chiqardi.

Kosen ustaz  ishning tigi tektini bilmey turup, oz kespidin bekla yiraq bolghan AIDS kisilini dawalash toghursida soz ichip, ozining azraq korgen we angliwalghan ishlirigha asasen, oz ustazi gerche AIDS kisilini uzul kisil dawalaydighan dora tapqan bolsimu, biraq gherip elliri bolupmu Amirka hokumiti oz menpeti uchun u dorining bazargha silinishini chekligen dep tetur teshwiqat qildi. Amerka bilen Erep Islam dowletler arisida bezi zidiyeler we menpet toqunushliri mewjut, buni hemmimiz bilimiz, biraq buni kozde tutup bir akadimik yighinda asasi yoq geplerni teshwiq qilsa, bu ozining we akadimiklerning ehlaq pezilitige tamamen xilap.

Koseni ustaz oz hisyatigha tayinip, Islam dunyasi bilen gherip arisidiki bezi zidiyetlerge asaslinip, ozi  tekitlimekchi  bolghan idiyening toghurluqini ispatlash uchun gheriptiki barliq dora shirketliridiki alimlarni we tetqiqatchilarni biraqla qarilap, pul tipish uchun bashqilarning salametliki bilen kari yoq,  hetta insanlarni koprek  kisel bolsa deydu dep, pen texnika alimlirini haqaret qildi.

AIDS kisilige uzul kisil dawa tipilsa, meyli uni kim we qaysi dowlette tipilsun, elwette hemimiz soyinimiz, bu bir yaxshi ish, bu yerdiki mesile AIDS kisilige dora yoq emes, hazir AIDS kisilini dawalashta ishlitiwatqan dorilar 30 xildin artuq bolsimu, biraq AIDS kisilini uzul kisil dawalap saqaytidighan dora tixi yoq. 

Adette bir adem HIV bilen yuqumlan'ghandin kiyin 5 - 10 yilliq yoshurun basquchtin kiyin andin AIDS kisilige tereqqi qilidu, andin texminen 3 - 5 yilda olup kitidu. Hichqandaq dawalash ilip barmighanlarmu HIV bilen yuqumlunup 10 yildin artuq yashiyalaydu. 

AIDS kisilini hazir mewjut boliwatqan dorilarning bir nechche xili bilen uzluksiz dawalash ilip birish arqiliq, bimarlarning omurini uzartqili bolidu. Dawalash arqiliq qandiki HIV virusini towenletki hette bezi bimarlarda tamamen yoqatqili bolidu, biraq dawalash toxtap bir mezgildin kiyin AIDS virusi yene qaytip kilidu. Buning asasliq sewebi HIV virusi asasliqi Limfa hujeyrisi we bashqa imiyunut hujeyliri ichide yashap we u yerde kopeygenligi uchun, qandiki viruslar dora arqiliq olturulgen teqdirdimu, dawalash toxtap bir mezgil otkendin kiyin u hujeyreler ichide saqlinip qalghan we purset tipip kopeygen HIV virusi qayta qan’gha kiridu. Yeni qandiki virusni tazlap yoqatqan bilen AIDS virusining menbesini yoqatqiliq bolmighanliqi uchun, biz adette AIDS kisilige tixi uzul kisil dawa yoq dep qaraymiz. Emiliyette hazir HIV bilen yuqumlanghanlar dawalinish arqiliq 20 yildin artuq omur korgenler az emes.

Men Kuseni ustaz tilgha alghan ozining u ustazi we uning yasap chiqqan dorisi toghursida toghura uchurgha ige bolush uchun, az tola izdendim, we xil kop matiryallarni korup chiqtim.

Kuseni ustaz tilgha alghan Abdul Mejıt Zindani ishlep chiqarghan dora bir ot choptin yasalghan eneniwi dora (herbal) bolup, AIDS kisilige nisbeten bezi unimi bar iken, hem 2006-yili patent alghan iken. Yiterlik sanliq melumat bolmighachqa AIDS kisilini uzul kisil saqaytimen digenge ishenmeydighanlar kop iken, bolupmu xelqaradiki hichqandaq bir nopuzluq organlarning jezmenleshturilishige irishelmigen iken. Huddi bizning tibabetchiligimizdimu nurghun dorilar bar, uni biz gerche tarixtin buyan nurghun kiselliklerni dawalashta ishlitip, kozge körinerlik ünümlerge iriship kelgen bolsaqmu, biraq bizde ulargha nisbeten yiterlik sanliq melumat bolmighachqa, u dorilirimiz xelqaradiki nopuzluq organlarning itirap qilishighaa irishelmey, ishlitilish nahayti cheklik dahirde saqlinip kelmekte. Biz buni noqul halda bashqilardin körsek, gherip bilen islam arisidiki toqunushqa, we yaki Amirka hokumiti dunyani konturul qilishqa artip qoysaq bolmaydu. Akadimik digen hisyatqa emes, belkimpakitqa we sanliq melumatqa asasen sözlesh kirek. Bashqilar dewalghan we yaki birsi korgen ishlarning hemmisi omumluqqa ige heqiqet boliwermeydu. U ademning u dorisi bilen bir qisim bimargha dawalash ilip barghanliqi ras bolushi mumkin, men uni inkar qilmaymen, biraq buningdin hergüzmu AIDS kisilini uzul kisil saqaytimen digen yekün chiqmaydu. Kem digende birer ikki ming bimarni ikkige bolüp, yirimini u dora bilen, yirimini bashqa silishturma qataridiki dora bilen dawalash ilip birip, ularning ünimini yeni qisqa we uzun muddetlik ünimini silishturup, tepsile chiqarghan bir sanliq melumat bolmisa, tasadipi saqiyip qalghan bir neçchche bimar bilen pütünley saqaytimen dep höküm chiqarghili bolmaydu. Elwette men amal bolmighan kisellerge nisbeten we yaki bashqa dorilar bilen dawalinish ilip biriwatqan bimarlargha nisbeten qoshumche qilip ishtishning zarari yoq dep qaraymen.

Axirda tekitlep otidighinim, Kuseni ustazning ustazi Abdul Mijit Zindani ijad qilghan dora, men deslepte tekitliginimge oxshash osumluktin yasalghan bir xil eneniwi dora (herbal) bolghachqa, hazir biz ishlitiwatqan gherip doriliri bilen putunley oxshimaydighan ikki iqimdiki nerse, ular teng mewjut bolap turidu, herguzmu oz ara riqabet bolalmaydu. Amerka we gherip dunyasida nurghun Jongyi dorilar we bashqa ellerning eneniwi doriliri bar. Ularning testiqlinip bazargha kirishi we sitilish resmiyetliri adettiki gherip doriliridin xilila asan. Bashqa gherip doralirining testiqlinip bazargha kirish resmiyetliri nahayti qiyin, bazargha kirgendin kiyinmu ularni ilish uchun retsip kitidu, yeni doxturning ritsipisiz u dorilarni herguz aghili bolmaydu, biraq bu osumluktin yasalghan dorilar adettiki saqliqni saqlash boyumliri qatarida, retsipsiz sitilidu. Bu nuqtidin eyitqandimu Kuseni ustaz eytqandek u dorining Amerka teripidin oz menpetini kozde tutup basturwetken diyishning hichqanda asasi yoq.  Turkiyede shu dorini yasaydighan zawut qurulup, u dora yasilip bazargha chushkendimu peqet peqetla saqliqni saqlash doriliri qataridiki osumluk dora bolup bazargha kirishi mumkin

2014-yili 1-ayning 16-kuni 

يىقىندا ئوتۇرغا چىققان ئەيدىز كىسىلىنىڭ دورىسى توغۇرسىدا ئىززاھات

يىقىندا ئىستانبۇلدا ئىچىلغان ئۇيغۇر ئاكادىمىيەسى يىغىنىدا كۇسەنى ئۇستاز ئوزى سوزلەۋاتقان تىمىدىن چەتنەت، ئوز كەسسىپى بولمىغان داھىردە ئەيدىز كىسىلىنى داۋالش توغۇرسىدا بەزى سوزلەرنى قىلغان، ۋە ۋەتەن ئىچى ۋە سىرتىدا بەزى تالاش تارتىشلارنىڭ كىلىپ چىقىشىغا سەۋەپ بولغان. مەن كۇسەنى ئۇزتازنىڭ ئەيدىز كىسىلىنىڭ ئۇيغۇرلار ئارىسىدا تىز يامراپ كىتىشىنىڭ ئالدىنى ئىلىش ئۇچۇن ياخشى نىيەت بىلەن قىلغان بەزى سوزلىرىنى ئىنكار قىلمايمەن، بىراق كۇسەنى ئۇستاز توۋەندىكى بىر نەچچە جەھەتتە ئەغىر خاتالىق ئوتكۇزدى، ھەم ئۇيغۇرلار ئىچىدە بەزى قايمۇقۇشلارنى پەيدا قىلدى، ۋە ئۇيغۇر ئاكادىمىيەسىنىڭ ئوبرازىغا ئىغىر دەخلى يەتكۇزىدىغان ئاقىۋەتنى كەلتۇرپ چىقاردى

كوسەن ئۇستاز  ئىشنىڭ تىگى تەكتىنى بىلمەي تۇرۇپ، ئوز كەسپىدىن بەكلا يىراق بولغان ئەيدىز كىسىلىنى داۋالاش توغۇرسىدا سوز ئىچىپ، ئوزىنىڭ ئازراق كورگەن ۋە ئاڭلىۋالغان ئىشلىرىغا ئاساسەن، ئوز ئۇستازى گەرچە ئەيدىز كىسىلىنى ئۇزۇل كىسىل داۋالايدىغان دورا تاپقان بولسىمۇ، بىراق غەرىپ ئەللىرى بولۇپمۇ ئامىركا ھوكۇمىتى ئوز مەنپەتى ئۇچۇن ئۇ دورىنىڭ بازارغا سىلىنىشىنى چەكلىگەن دەپ تەتۇر تەشۋىقات قىلدى. ئامەركا بىلەن ئەرەپ ئىسلام دوۋلەتلەر ئارىسىدا بەزى زىدىيەلەر ۋە مەنپەت توقۇنۇشلىرى مەۋجۇت، بۇنى ھەممىمىز بىلىمىز، بىراق بۇنى كوزدە تۇتۇپ بىر ئاكادىمىك يىغىندا ئاساسى يوق گەپلەرنى تەشۋىق قىلسا، بۇ ئوزىنىڭ ۋە ئاكادىمىكلەرنىڭ ئەھلاق پەزىلىتىگە تامامەن خىلاپ

كوسەنى ئۇستاز ئوز ھىسياتىغا تايىنىپ، ئىسلام دۇنياسى بىلەن غەرىپ ئارىسىدىكى بەزى زىدىيەتلەرگە ئاساسلىنىپ، ئوزى  تەكىتلىمەكچى  بولغان ئىدىيەنىڭ توغۇرلۇقىنى ئىسپاتلاش ئۇچۇن غەرىپتىكى بارلىق دورا شىركەتلىرىدىكى ئالىملارنى ۋە تەتقىقاتچىلارنى بىراقلا قارىلاپ، پۇل تىپىش ئۇچۇن باشقىلارنىڭ سالامەتلىكى بىلەن كارى يوق،  ھەتتا ئىنسانلارنى كوپرەك  كىسەل بولسا دەيدۇ دەپ، پەن تەخنىكا ئالىملىرىنى ھاقارەت قىلدى

ئەيدىز كىسىلىگە ئۇزۇل كىسىل داۋا تىپىلسا، مەيلى ئۇنى كىم ۋە قايسى دوۋلەتتە تاپسۇن، ئەلۋەتتە ھەمىمىز سويىنىمىز، بۇ بىر ياخشى ئىش، بۇ يەردىكى مەسىلە ئەيدىز كىسىلىگە دورا يوق ئەمەس، ھازىر ئەيدىز كىسىلىنى داۋالاشتا ئىشلىتىۋاتقان دورىلار 30 خىلدىن ئارتۇق بولسىمۇ، بىراق ئەيدىز كىسىلىنى ئۇزۇل كىسىل داۋالاپ ساقايتىدىغان دورا تىخى يوق. ئادەتتە بىر ئادەم ھىۋ بىلەن يۇقۇملانغاندىن كىيىن 5 - 10 يىللىق يوشۇرۇن باسقۇچتىن كىيىن ئاندىن ئەيدىز كىسىلىگە تەرەققى قىلىدۇ، ئاندىن تەخمىنەن 3 - 5 يىلدا ئولۇپ كىتىدۇ. ھىچقانداق داۋالاش ئىلىپ بارمىغانلارمۇ ئەيدىز كىسىلى ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملۇنۇپ 10 يىلدىن ئارتۇق ياشىيالايدۇ

ئەيدىز كىسىلىنى ھازىر مەۋجۇت بولىۋاتقان دورىلارنىڭ بىر نەچچە خىلى بىلەن ئۇزلۇكسىز داۋالاش ئىلىپ بىرىش ئارقىلىق، بىمارلارنىڭ ئومۇرىنى ئۇزارتقىلى بولىدۇ. داۋالاش ئارقىلىق قاندىكى ئەيدىز كىسىلى ۋىرۇسىنى توۋەنلەتكى ھەتتە بەزى بىمارلاردا تامامەن يوقاتقىلى بولىدۇ، بىراق داۋالاش توختاپ بىر مەزگىلدىن كىيىن ئەيدىز كىسىلى ۋىرۇسى يەنە قايتىپ كىلىدۇ. بۇنىڭ ئاساسلىق سەۋەبى ئەيدىز كىسىلى ۋىرۇسى ئاساسلىقى لىمفا ھۇجەيرىسى ۋە باشقا ئىمىيۇنۇت ھۇجەيلىرى ئىچىدە ياشاپ ۋە ئۇ يەردە كوپەيگەنلىگى ئۇچۇن، قاندىكى ۋىرۇسلار دورا ئارقىلىق ئولتۇرۇلگەن تەقدىردىمۇ، داۋالاش توختاپ بىر مەزگىل ئوتكەندىن كىيىن ئۇ ھۇجەيرەلەر ئىچىدە ساقلىنىپ قالغان ۋە پۇرسەت تىپىپ كوپەيگەن ئەيدىز كىسىلى ۋىرۇسى قايتا قانغا كىرىدۇ. يەنى قاندىكى ۋىرۇسنى تازلاپ يوقاتقان بىلەن ئەيدىز كىسىلى ۋىرۇسىنىڭ مەنبەسىنى يوقاتقىلىق بولمىغانلىقى ئۇچۇن، بىز ئادەتتە ئەيدىز كىسىلىگە تىخى ئۇزۇل كىسىل داۋا يوق دەپ قارايمىز. ئەمىلىيەتتە ھازىر ئەيدىز كىسىلى ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلار داۋالىنىش ئارقىلىق 20 يىلدىن ئارتۇق ئومۇر كورگەنلەر ئاز ئەمەس

مەن كۇسەنى ئۇستاز تىلغا ئالغان ئوزىنىڭ ئۇ ئۇستازى ۋە ئۇنىڭ ياساپ چىققان دورىسى توغۇرسىدا توغۇرا ئۇچۇرغا ئىگە بولۇش ئۇچۇن، ئاز تولا ئىزدەندىم، ۋە خىل كوپ ماتىرياللارنى كورۇپ چىقتىم

كۇسەنى ئۇستاز تىلغا ئالغان ئابدۇل مەجıت زىندانى ئىشلەپ چىقارغان دورا بىر ئوت چوپتىن ياسالغان ئەنەنىۋى دورا بولۇپ، ئەيدىز كىسىلىگە نىسبەتەن بەزى ئۇنىمى بار ئىكەن، ھەم 2006-يىلى پاتەنت ئالغان ئىكەن. يىتەرلىك سانلىق مەلۇمات بولمىغاچقا ئەيدىز كىسىلىنى ئۇزۇل كىسىل ساقايتىمەن دىگەڭە ئىشەنمەيدىغانلار كوپ ئىكەن، بولۇپمۇ خەلقارادىكى ھىچقانداق بىر نوپۇزلۇق ئورگانلارنىڭ جەزمەنلەشتۇرىلىشىگە ئىرىشەلمىگەن ئىكەن. ھۇددى بىزنىڭ تىبابەتچىلىگىمىزدىمۇ نۇرغۇن دورىلار بار، ئۇنى بىز گەرچە تارىختىن بۇيان نۇرغۇن كىسەللىكلەرنى داۋالاشتا ئىشلىتىپ، كوزگە كۆرىنەرلىك ئۈنۈملەرگە ئىرىشىپ كەلگەن بولساقمۇ، بىراق بىزدە ئۇلارغا نىسبەتەن يىتەرلىك سانلىق مەلۇمات بولمىغاچقا، ئۇ دورىلىرىمىز خەلقارادىكى نوپۇزلۇق ئورگانلارنىڭ ئىتىراپ قىلىشىغائا ئىرىشەلمەي، ئىشلىتىلىش ناھايتى چەكلىك داھىردە ساقلىنىپ كەلمەكتە. بىز بۇنى نوقۇل ھالدا باشقىلاردىن كۆرسەك، غەرىپ بىلەن ئىسلام ئارىسىدىكى توقۇنۇشقا، ۋە ياكى ئامىركا ھوكۇمىتى دۇنيانى كونتۇرۇل قىلىشقا ئارتىپ قويساق بولمايدۇ. ئاكادىمىك دىگەن ھىسياتقا ئەمەس، بەلكىمپاكىتقا ۋە سانلىق مەلۇماتقا ئاساسەن سۆزلەش كىرەك. باشقىلار دەۋالغان ۋە ياكى بىرسى كورگەن ئىشلارنىڭ ھەممىسى ئومۇملۇققا ئىگە ھەقىقەت بولىۋەرمەيدۇ. ئۇ ئادەمنىڭ ئۇ دورىسى بىلەن بىر قىسىم بىمارغا داۋالاش ئىلىپ بارغانلىقى راس بولۇشى مۇمكىن، مەن ئۇنى ئىنكار قىلمايمەن، بىراق بۇنىڭدىن ھەرگۈزمۇ ئەيدىز كىسىلىنى ئۇزۇل كىسىل ساقايتىمەن دىگەن يەكۈن چىقمايدۇ. كەم دىگەندە بىرەر ئىككى مىڭ بىمارنى ئىككىگە بولۈپ، يىرىمىنى ئۇ دورا بىلەن، يىرىمىنى باشقا سىلىشتۇرما قاتارىدىكى دورا بىلەن داۋالاش ئىلىپ بىرىپ، ئۇلارنىڭ ئۈنىمىنى يەنى قىسقا ۋە ئۇزۇن مۇددەتلىك ئۈنىمىنى سىلىشتۇرۇپ، تەپسىلە چىقارغان بىر سانلىق مەلۇمات بولمىسا، تاسادىپى ساقىيىپ قالغان بىر نەçچچە بىمار بىلەن پۈتۈنلەي ساقايتىمەن دەپ ھۆكۈم چىقارغىلى بولمايدۇ. ئەلۋەتتە مەن ئامال بولمىغان كىسەللەرگە نىسبەتەن ۋە ياكى باشقا دورىلار بىلەن داۋالىنىش ئىلىپ بىرىۋاتقان بىمارلارغا نىسبەتەن قوشۇمچە قىلىپ ئىشتىشنىڭ زارارى يوق دەپ قارايمەن

ئاخىردا تەكىتلەپ ئوتىدىغىنىم، كۇسەنى ئۇستازنىڭ ئۇستازى ئابدۇل مىجىت زىندانى ئىجاد قىلغان دورا، مەن دەسلەپتە تەكىتلىگىنىمگە ئوخشاش ئوسۇملۇكتىن ياسالغان بىر خىل ئەنەنىۋى دورا بولغاچقا، ھازىر بىز ئىشلىتىۋاتقان غەرىپ دورىلىرى بىلەن پۇتۇنلەي ئوخشىمايدىغان ئىككى ئىقىمدىكى نەرسە، ئۇلار تەڭ مەۋجۇت بولاپ تۇرىدۇ، ھەرگۇزمۇ ئوز ئارا رىقابەت بولالمايدۇ. ئامەركا ۋە غەرىپ دۇنياسىدا نۇرغۇن جوڭيى دورىلار ۋە باشقا ئەللەرنىڭ ئەنەنىۋى دورىلىرى بار. ئۇلارنىڭ تەستىقلىنىپ بازارغا كىرىشى ۋە سىتىلىش رەسمىيەتلىرى ئادەتتىكى غەرىپ دورىلىرىدىن خىلىلا ئاسان. باشقا غەرىپ دورالىرىنىڭ تەستىقلىنىپ بازارغا كىرىش رەسمىيەتلىرى ناھايتى قىيىن، بازارغا كىرگەندىن كىيىنمۇ ئۇلارنى ئىلىش ئۇچۇن رەتسىپ كىتىدۇ، يەنى دوختۇرنىڭ رىتسىپىسىز ئۇ دورىلارنى ھەرگۇز ئاغىلى بولمايدۇ، بىراق بۇ ئوسۇملۇكتىن ياسالغان دورىلار ئادەتتىكى ساقلىقنى ساقلاش بويۇملىرى قاتارىدا، رەتسىپسىز سىتىلىدۇ. بۇ نۇقتىدىن ئەيىتقاندىمۇ كۇسەنى ئۇستاز ئەيتقاندەك ئۇ دورىنىڭ ئامەركا تەرىپىدىن ئوز مەنپەتىنى كوزدە تۇتۇپ باستۇرۋەتكەن دىيىشنىڭ ھىچقاندا ئاساسى يوق.  تۇركىيەدە شۇ دورىنى ياسايدىغان زاۋۇت قۇرۇلۇپ، ئۇ دورا ياسىلىپ بازارغا چۇشكەندىمۇ پەقەت پەقەتلا ساقلىقنى ساقلاش دورىلىرى قاتارىدىكى ئوسۇملۇك دورا بولۇپ بازارغا كىرىشى مۇمكىن

مەمەت ئەمىن دوختۇر

Toluqlima: beziler mining bu izzahatimgha qarita bezi suallarni oturgha qoyuptu. Shu seweptin bu toluqlimini qoshup qoydum.

Men esli bu ishqa nisbeten peqetla oz koz qarashlirimni oturgha qoyup chiqqan, we bu toghursida talash tartish qilish meqsidimu yoq idi. Chunki oxshimighan koz qarashlarning bolushi mukerer bolup, ularni bir ikki eghiz soz bilen talash tartish qilip hel qilish qiyin.

Aldi bilen, men Kuseni ustazning deslepte qilghan sozlirini toluq anglap chiqtim, men Kuseni ustazning esli timisini AIDS bilen munasiwetlik diginim yoq, hem u ustazning oz kessipi boyiche qilghan sozini we uning AIDS kisilining Uyghurlar arisidiki tarqilish ehwali we uning aldini ilish toghursida sozligen sozlirining ehmiyitini inkar qilghinim yoq. Her qandaq ademning oz koz qarashlirini oturgha qoyush erkinligi bar, uninggha qoshulmighuchilarning uninggha qarshi oz pikirlirini oturgha qoyush we rediye birish hoquqi bar. Men peqetla Kuseni ustazning qilghan bezi sozlirini toghura emes dep qarighinim uchun oz koz qarashlirimni oturgha qoyup ottum, huddi sizmu oz koz qarashliringizni oturgha qoyup otkenge oxshash. Men oturgha qoyghan koz qarashlirim peqetla Kuseni ustazning shu 6-7 minutluq nutiqida oturgha qoyghan bezi sozlirige qaritilghan.

Elwette men siyasetchi emes, men bir tibbi tetqiqatchi. Kusen ustaz sozide yalghuz siyasetchilerni emes belki del manga oxshash tibbi tetqiqatchilarnimu haqaret qilip, “dora tetqiqatchilarni pul tipish uchun bashqilarning salametliki bilen kari yoq, hetta insanlarni koprek kisel bolsa deydu” digini uchun, men uningha qarshi oz pikirimni oturgha qoydum. Men Amerkini aqlighinim yoq.

Qalghanliri koz qarashtiki periqler bolup, meyli men nime dep qaray, bashqilar nime dep qarisun we yaki Kusen ustaz nime dep qarisun, ker kimning oz koz qarishini ipadilesh we oz pikrini saqlap qilish hoquqi bar.  Xalsingiz sizmu oz pikiringizni saqlap qiling, menmu oz pikrimni saqlap qalay. Kimning toghura kimning xata ikenligini ispatlighuchi emiliyet. Eger kunlerning biride Kuseni ustazning sozliri toghura bolup chiqsa, elwette men u ustazdin epu sorashqa teyyarmmen.

Men Kusen ustazni ezeldin korup baqmighan, hem uning nutiqini bundin burun esla anglap baqmighan. Mining Kusen ustazni tonushum shu 6-7 minutluq sin filimidin bashlandi. Men gerche kiyin u ustazning bashtiki nutuqini toluq anglap chiqqan bolsammu biraq mining Kusen ustazgha bolghan bezi qarishimgha  Kusen ustazning shu 6-7 minutluq sin filimidiki bezi sozlirining selbi tesiri yoq dep eytalmaymen. 

Mining qarishimda ilimning chiki, chigirsi we millet teweligi yoq. Men bilmeydighan nersini bilidighan herqandaq ademge we uning bilimige men hormet qilimen. Mining qarishimche biz peqetla oxshimighan qarash we pikirler arqiliq oz bilimlirimizni yenimu ilgirligen halda mukemmelleshtureleymiz. Oxshimighan pikirler bizni oxshimighan nuqti-nezerni chiqish qilip oylashqa we tepekkur qilishqa undeydu. Men Kusen ustazning dinni jehette yitishken bir zat ikenlikige, we xelqimiz qelbidiki ornigha hichqandaq nuqsan kelturgum yoq. Kusen ustaz meyli qandaq adem bolsun, we konglide qandaq oylighan bolsun, men u ustazni shu 6-7 minutluq sozide oz ehlaqigha yatmaydighan bezi geplerni qildi dep qarap, uninggha oz bilginim dahirside izzahat birip ottum.  

Men dep otkendek, oxshimighan kishilerning pikiride oxshimasliq bolush, bolupmu oxshimighan arqa korunushtiki kishiler arisida pikir ixtilapi bolush muqerer. Pikir we koz qarashtiki ixtilapni hel qilishning birdin bir yoli semimiyetlik bilen oz ara pikir alamshturush we oz ara chushenche peyda qilish. Kishiler arisida semiyetlik, oz ara chushenche we oz ara hormet qilish bolghanda andin pikir ixtilapini eng yuquri derijide towenletkili bolidu. Bu jehette purset bolsa men Kusen ustaz bilen biwaste pikir alamshturushqa teyyar.

AIDS ni dawalash toghursida munaziriler

Yiqinda Istanbulda ichilghan Uyghur Akadimiyesining bir yighinida Kusen uztaz digen bir dini zatning AIDS kisilini dawalash toghursidiki sozliri (http://v.youku.com/v_show/id_XNjU4NzYzMjg0.html) toghursida bezi talash tartishlar oturgha qoyulghan bolup, qirindishimiz Omerjan Ahmet Face Book munularni yazghan.

ئەسسالامۇئەلەيكۇم ئۇيغۇر ئاكادىمىيىسىدىكى ئەزىز قېرىنداشلىرىم
ھەممىڭلارغا سالام! ھەرقايسىڭلارغا ئاللاھدىن ئامان ئېسەنلىك تىلەيمەن!
گەپكە كەلسەك،يېقىندا 4-قېتىمىلىق دوكتۇر ۋە ماگىستىر ئوقۇغۇچىلار ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى ئوڭۇشلۇق ئېچىلدى،ھەربىر مىللەتپەرۋەر ۋە ۋەتەنپەرۋەر قېرىنداشلار سۆيۈندى ھەم سىلەرنىڭ نەچچە يىللاردىن بۇيانقى ئۇيغۇرلار ئۈچۈن قىلغان تىرىشچانلىقىڭلارغا ئاپىرىن ئوقۇدى،ئەمما بۇ قېتىملىق يىغىندا كۆپچىلىكنىڭ دېققىتىنى تارتقىنى كۈسەن ئۇستازنىڭ ئەيدىز كېسىلىنىڭ دورىسىنى يەمەنلىك بىر ئۇستاز تەتقىق قىلىپ چىققانلىقىنى ھەمدە تۈركىيەدە باشقىلارنى داۋالاپ ساقايتقىنىنى ئۆز بېشىدىن ئۆتكەزگەنلىكىنى،ئەمما بۇ دورىنى كەڭ كۆلەمدە تارقىتىپ داۋالاش ئېلىپ بېرىشقا بىز قىسىم غەرىپ دورىگەرلىك شىركەتلىرىنىڭ پايدىنى كۆزلەپ قارشى چىقىپ سىياسىي ۋاستە ئارقىلىق توسۇپ قويغانلىقىنى،يەنە تېخى بىرلەشكەن ب د ت دىن 160دۆلەتكە تارقىتىشقا رۇخسەت قىلغانلىقىدەك باش ئاخىرى سەل زىددىيەت بولۇپ قالىدىغان گەپلەر ئارقىلىق قەيىت قىلىپ ئۆتتى ھەم بۇخەۋەر ئۇيغۇرلارغا ئېنتىرنىت ئارقىلىق كەڭ تارقالدى،كۈسەن ئۇستاز ھەقىقەتەن دىنىي بىلىمى بىر قەدەر مۇكەممەل، يېقىندىن ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىنىڭ دىننىي ھەقىقىي چۈشۈنۈپ ئەگىشىشىگە چوڭ تۆھپە قوشىۋاتقان ، بىزنىڭ ھۆرمەتلىشىمىزگە ئەرزىيدىغان تەقۋادار ئۇستازىمىز بولغاچقا بىز كۈسەن ئۇستازنىڭ يالغان گەپ قىلمايدىغانلىقىغا ئىشىنىمىز، ئەمما يۇقۇرىدا ئېيتقاندەك ئالدى كەينى زىددىيەت بولۇپ قالغان، ھەقىقىي شاھىتلىرى،سانلىق مەلۇماتىلىرى يوق بولۇپ قالغان بۇنداق گەپنى(ئەلۋەتتە كۈسەن ئۇستازىمىز ياخشى نىيىتى بىلەن بۇنى ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىغا ئۇقتۇرماقچى بولغانلىقى،يامان نىيىتى يوقلىقىنى چۈشىنىمىز) ئۇيغۇرلانىڭ ئەڭ نوپۇزلۇق بولغان ئورگىنى بولغان ئۇيغۇر ئاكادىمىيىسى يىغىنىدا بولۇنغانلىقى، بۇنىڭغا قارىتا بىرقىسىم زىيالىلىرىمىز ئىنكاس قايتۇردى،مەسىلەن ئامىرىكا تېكساستا بىئولوگىيە ساھەسىدە دوكتۇرلۇق ئوقۇۋاتقان دوكتۇر تۇرسۇنجان نۇرمەمەت قېرىندىشىمىزمۇ ئىنكاس قايتۇرۇپ بۇخەۋەرنىڭ ھېچقانداق ئاساسى يوق ئىكەنلىكى توغرىسىدا ئىنكار قىلدى. بىزدەك بىلىم قۇرۇلمىمىز مۇكەممەل بولمىغان،بىلىم سەۋىيىمىز چەكلىك بولغانلار (شەخسەن مەن) سەل گاڭگىراپ قالدىم، ئۇيغۇر ئاكادىيىمىزدە مۇشۇ ساھەگەئالاقىدار نۇرغۇن تالانتلىق دوكتۇر ئالىملىرىمىز بار،مەسىلەن ئامىرىكىدىكى دۇنيادىكى ئەڭ داڭلىق ئەڭ چوڭ دورىگەرلىك شىركىتىدىكى دوكتۇر رىشات ئابباس ئەپەندىم، شۆھرەت مۇتەللىپ ئەپەندىم ، بايا تىلغا ئالغان تۇرسۇنجان نۇرمەمەت ئەپەندىم دېگەندەك ، شۇڭا ئۇيغۇر ئاكادىمىيىسىدىكى دوكتۇر ئالىملىرىمىزنىڭ مۇشۇ خەۋەر توغرۇلۇق كۈسەن ئۇستاز بىلەن تەپسىلىي ئەھۋاللىشىپ ،كۈسەن ئۇستازنىڭ دەلىل ئىسپاتلىرىنى ئاڭلاپ، بولسا شۇ ئادەم بىلەن بىللە داۋالانغانلار بىلەن كۆرۈشۈپ(ئۇيغۇر ئاكادىيىمىزنىڭ باش ئاپىراتى تۈركىيەدە بولغاندىكىن قولايلىق بولا ئەقىچان) بىر ئېنىقلاش ئېلىپ باقساڭلار، ئەگەر كۈسەن ئۇسازنىڭ دېگىنى ھەقىقەتەن راست بولغان بولسا بۇنى ئۇيغۇر ئاكادىمىيىسىنىڭ تورى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ باشقا نوپۇزلۇق تورلىرىدا(باغداش،مىسرانىم دېگەندەك) ئاكادىمىي نامىدا رەسمىي يازما ئېلان قىلساڭلار. ئەگەر كۈسەن ئۇستازنىڭ خاتا بولسا بۇنىمۇ ھەم ئۇيغۇر ئاكادىمىيىسىنىڭ تورى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ باشقا نوپۇزلۇق تورلىرىدا ئۇيغۇر ئاكادىمىيىسى نامىدا ۋە كۈسەن ئۇستاز ئۆزى ئۆز نامىدىن چىقىپ بىر يازما ئېلان قىلىپ، ئارىدىكى ئىختىلاپنى ھەل قىلىۋەتشىڭلارنى ئۈمۈد قىلىمىز.
يازغان گەپ سۆزلىرىم قاملاشماي قالغان بولسا كەچۈرەرسىلەر....

رەھمەت

Salam, shehsen mining Kusen uztazning Uyghur Akadimisining yighinida qilghan sozige bolghan pikirim, uning akadimik bir sorunda akadimikke mas kelmeydighan soz qilghini. Eger uning sozini bashqa herqandaq jamet sorinida sozlise mining pikirim yoq, her ademning sozlesh heqqi bar, sozligen sozige ozi mesul bolidu, biraq u adem Uyghur Akadimis sehniside undaq sozlerni qilsa akadimik digenge mas kelmeydu. Birinjidin u adem AIDS gha munasiwetlik soz atalghularning toluq we toghura ishlitelmey turup akadimik sehniside undaq sozlise, Akadimiyening inawitige tesir yitidu. Ikkinjidin ozi tekitlimekchi bolghan idiyening toghurluqini ispatlash uchun dora tetqiqatidiki alimlarni tetqiqatchilarni bir yoldila pul tipish uchun bashqilarning salametliki bilen kari yoq, hetta ularni koprek kisel bolsa deydu dise, u ulargha qilinghan eng chong haqaret. Men ozemmu mushu ishning ichidiki birsi bolush suputim bilen bu uztazning exlaq pezilitige chong bir sual belgusi qoyup qoydum. Herqandaq adem ozi bilgen nersini sozlise bolidu, hisyatqa tayinip bashqilargha haqaret qilsa, u exlaqi bar ademning qilidighan ishi emes. Bumu akadimiyening hormitige tesir yetkuzudighan eghir mesile. Uchunjisi AIDS kisili asta xarektirlik kisel bolghanliqi uchun uning dawasining unimige aldirap hokum chiqarghili bolmaydu.

Elwette AIDS kisilige uzul kisil dawa tiwilsa, meyli uni kim we qaysi dowlette tapsa, elwette hemimiz soyinimiz, bu bir yaxshi ish, bu yerdiki mesile AIDS kisilige dawa yoq emes, dawa bar, biraq uzul kisil dawa yoq. Adettei bir adem HIV bilen yuqumlan'ghandin kiyin 5-10 yilliq yoshurun basquchtin kiyin andin AIDS kisilige tereqqi qilidu, andin texminen 3 - 5 yilda olup kitidu. Biraq hazir mewjut bolghan dorilar bilen uzluksiz dawalash ilip barsa, hayatini uzartqili bolidu. Dawalash arqiliq qandiki HIV virusi tamamen yoqalghan ehwa, bu bir yingiliq emes. Mesile HIV virusi qanda yashimaydu we qanda kopeymeydu. HIV virusi Limfa hujeyrisi we bashqa immiyunut hujeyriliri ichide yashaydu we hujeyre ichide kopiyip qangha kiridu. Hazir mewjut bolghan dorilar bilen uzluksiz dawalash ilip birish arqiliq qandiki virusni tazlap yoqatqan bilen HIV ning menbesini yoqatqiliq bolmighanliqi uchun, AIDS kisilige uzul kisil dawa yoq deymiz. Engilizchida adettiki dawalashni "treatment" dise uzul kisil dawalashni "cure" deydu. AIDS kisili bash axir 10 yildin artuq dawam qilidighan asta xaraktirlik kisel bolghini uchun, uning dawasining ras yalghanliqini bir ikki yilda emes, belki uzun yilliq sinaqlar arqiliq olchesh mumkin. Qandi HIV virusining towenligenliki we putunley yoqalghanliqi, shu ishletken dorining HIV ni olturushke unum bergenligining ispati, biraq AIDS kisilining uzul kisil saqanghanliqining ispati emes. Hazir Amerkida HIV bilen yuqumlunup 20 yildin artuq yashighanlar bar, bezilirining hetta uzul kisil saqayghanliqi dokilat qilinghan, biraq omumluqqa ige emes.

Men yuqurda sozlep otkendek, hichqandaq dawalash ilip barmighanlarmu HIV bilen yuqumlunup 10 yildin artuq yashiyalaydu. Mesile meyli kichik bala bolsun we yaki chong adem bolsun dawalash ilip barghandin kiyin yalghuz qandiki HIV virusi azlash we yoqashla emes, belki uzun muddet we yaki omur boyi qaytip kelmeslikte. Bu nuqtidin eyitqanda bu ustaz ozining uzeki bilgini we yaki bashqilardin angliwalghan nersilirige asasen sozlep kitiptu. Ozini ziyali yaki ustaz dep qarighan adem oz kessipi sirtida soz qilghanda diqet qilishi kirek. Her qandaq bir ilim, mundaqla kocha xewerlirige asasen uguniwalidighan nerse emes.

Elwette her qaysi sahade ras yalghan xewerler her kuni hemme yerde we hemme millet arisida bar, ularning ras yaghanliqini ispatlaydighan eng yaxshi nerse waqit we emiliyet. Bir ademning tilvizurgha we yaki torgha chiqip oz keshpiyatlirini ilan qilishi hichnimini ispatlap bermeydu. Hazir xewer uchur wastiliri tereqqi qilip we kengiyip, kishiler kop qolayliq ilip kelgen zaman, shundaqla yalghan nersilerning tarqilishighimu kop qolayliq yaritlghan bir zaman. Undaq xewerler Amerkidimu kop.

Mana bu Amerkidiki yalghan xewerlerning biri, uningda bir yalghan doxturning AIDS kisilini dawaliyalaymen digini xewer qilinghan. 

http://www.newsobserver.com/.../phony-doctor-who-promised...

Mana bu xewerde AIDS ge giriptar bolghan ikki ademning putunley saqayghanliqi dokilat qilinghan, uning ras yalghanliqini ispatlaydighan nerse shu ikki ademning qanche uzun yashiyalishida, kem digende AIDS kiseli bilenmu we yaki bashqa bir seweptin olup kitishige baghliq. http://www.cbsnews.com/.../two-men-cured-of-hiv-no.../

Bu xewerde AIDS kisili bilen tughulghan bir bowaqning tamamen saqayghanliq diyilgen. http://www.cbsnews.com/.../baby-born-with-aids-virus.../

Towendiki xewerde pat arida AIDS kisilini uzul kisil dawalighili bolidighanliq diyilgen.http://www.nydailynews.com/.../aids-researchers-closer...

Hazirgha qeder ishlep chiqirilghan we Amerka FDA tereipidin testiqlinip AIDS-HIV ni dawalashta ishlitiliwatqan dorilar jemi 36 xil bolup, ularning tepsilatigha qizziqsingiz towendiki ulanmidin korung
http://www.fda.gov/ForConsumers/ByAudience/ForPatientAdvocates/HIVandAIDSActivities/ucm118915.htm